Co powinna Pani wiedzieć o Hormonalnej Terapii Zastępczej (HTZ)?

a. Kiedy rozpoczynać Hormonalną Terapię Zastępczą (HTZ)
HTZ należy rozpoczynać jak najwcześniej, tzn. w momencie, kiedy pojawiają się pierwsze objawy okresu przekwitania, jak np.: nieregularne miesiączki, często paradoksalnie bardziej obfite, w krótszych odstępach czasu (czasem nawet jeszcze bez towarzyszących uderzeń gorąca), a później już pełne tzw. objawy wypadowe (wary, wzmożona potliwość, kołatania serca, zaburzenia nastroju).

b. Od jakich dawek hormonów należy rozpocząć HTZ?
Jedną z podstawowych zasad leczenia jest stosowanie minimalnej skutecznej dawki leku.
W nowoczesnej medycynie menopauzalnej ta zasada również stanowi „złoty standard”. Niskodawkowa HTZ w stopniu podobnym do wysokich dawek eliminuje objawy wypadowe, zarówno uderzenia gorąca, jak i zmienność nastroju, depresję. Jednocześnie niskodawkowa HTZ wiąże się z wielokrotnie mniejszym ryzykiem wystąpienia objawów niepożądanych, takich jak: bóle piersi, czy nieprawidłowe krwawienia z macicy.
Skutkuje to lepszą tolerancją terapii przez pacjentki i możliwością kontynuacji przez lata, co z kolei stanowi najlepszą ochronę przed osteoporozą. Określenie niskodawkowa HTZ wiąże się z zawartością w lekach dawki komponenty estrogenowej i odpowiada: 1 mg 17β-estriadiolu doustnej, 0,3 mg estrogenów skoniugowanych (CEE) doustnie, 25 mg estradiolu przezskórnie.

c. Jaka terapia wskazana jest w okresie premenopauzy, ok. 45 roku życia?
W okresie premenopauzy, czyli wtedy, gdy pojawiają się pierwsze objawy wypadowe, ale występują jeszcze miesiączki, wskazana jest tzw. terapia sekwencyjna, regulująca cykle własne kobiety, a później sztucznie wywołująca comiesięczne krwawienia, naśladujące miesiączki. Najlepiej jest przyjmować takie leki, które nie wymagają siedmiodniowej przerwy między opakowaniami, pozwala to na szybszą odbudowę śluzówki macicy i zmniejsza obfitość krwawień – jednego z najbardziej uciążliwych objawów. Ten schemat HTZ jest przewidziany jedynie na parę lat, tj. do wejścia kobiety w okres pomenopauzalny – w Polsce ok. 50 roku życia.

d. Dlaczego po 50 roku życia należy zmienić terapię sekwencyjną na ciągłą (nie wywołującą krwawień podobnych do miesiączek)?
Zgodnie z fizjologią po menopauzie kobieta nie ma już miesiączek. Terapia ciągła to taka terapia, która naśladuje naturę, kontrolując śluzówkę macicy, będącą w tym okresie w zaniku. Większość kobiet po 50 roku życia z niechęcią myśli o kontynuacji comiesięcznych krwawień. Dlatego wówczas wskazana jest terapia ciągła nie wywołująca już krwawień imitujących miesiączki.

e. Antykoncepcja a HTZ
HTZ jest bliższa fizjologii cyklu miesiączkowego niż doustna antykoncepcja, ale nie zabezpiecza przed niepożądaną ciążą. Jeśli nie stosuje Pani antykoncepcji doustnej, objawy przekwitania są wyraźnie widoczne. Wówczas wspólnie z lekarzem możesz podjąć decyzję o niskodawkowej sekwencyjnej HTZ, mając pewność o fizjologicznym zatrzymaniu owulacji.
Jeśli stosuje Pani hormonalne środki antykoncepcyjne, to w okresie 21 dni przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych znajdujesz się pod ich ochronnym działaniem. W czasie 7-mio dniowej przerwy między opakowaniami mogą pojawić się bóle głowy, napady gorąca, i inne objawy będące sygnałem, że należy zastosować substytucję hormonalną. Warto wówczas zmienić antykoncepcję na niskodawkową HTZ, a w celu zabezpieczenia przed ciążą zastosować inną formę antykoncepcji (np. wewnątrzmaciczną wkładkę).

f. U jakich kobiet HTZ jest przeciwskazana?
Przeciwwskazania do HTZ są bardzo ograniczone.

Poniżej wymienione są bezwzględne przeciwwskazania do każdego rodzaju HTZ:

aktualnie trwająca choroba zakrzepowo–zatorowa
niewyjaśnione krwawienia dróg rodnych
przebyte poważne choroby np. zapalenie wątroby, dające wyraźne zmiany w badaniach wątrobowych
rak sutka lub macicy w wywiadzie

Przebyta choroba zatorowo–zakrzepowa jest pewnym ograniczeniem zmuszającym lekarza do właściwej oceny zysków i strat terapeutycznych. W chwili obecnej nie zaleca się także stosowania HTZ w przypadku przebytego zawału serca, chociaż korzystne działanie estrogenów w pierwotnej profilaktyce choroby wieńcowej pozostało niepodważone.

Należy poinformować lekarza o niepokojących objawach, pomóc mu dopasować najlepszą dla Pani HTZ. Zawsze należy zapytać o najniższe dawki hormonów, które byłyby skuteczne w Pani przypadku.

W górę

HRT 01/01/04